De experts in ongediertebestrijding sinds 1936

Ongediertebestrijding met respect voor mens en milieu

Altijd een servicemedewerker bij u in de buurt

Bestrijding begint buiten

Steeds meer ziekenhuizen ondervinden overlast van vliegen.

Wie op Google 'vliegen in ziekenhuizen' intikt, heeft in no time minstens een half dozijn ziekenhuizen gevonden, die de voorbije tijd te maken hebben gehad met overlast door vliegen. Want hoe klein ook: de overlast van deze insecten kan groot zijn. 'Voorkomen is beter dan genezen', zo luidt het credo. 'Er wordt te weinig aandacht besteed aan wering', is een andere conclusie.

Door: Ton de Kort

Recent onderzoek van RTL Nieuws bevestigt dat veel ziekenhuizen te kampen hebben met overlast door ongedierte van uiteenlopende aard. Aan alle Nederlandse ziekenhuizen werd door de nieuwsredactie gevraagd naar hun ervaringen met ongedierte. Niet meer dan twintig ziekenhuizen namen de moeite om te reageren. Maar wanneer het beeld dat uit hun reacties ontstaat representatief is, dan is duidelijk dat van een stevige overlast mag worden gesproken. Alle ziekenhuizen gaven namelijk aan dat ze in min of meerdere mate last hebben van ongedierte. En dat ongedierte loopt dan uiteen van muizen in de kelder, via kakkerlakken in de keuken tot allerlei soorten vliegjes in operatiekamers.

Het waren met name die vliegjes die de afgelopen tijd het nieuws beheersten. Het ene na het andere ziekenhuis kreeg ermee te maken en moest, soms kortstondig maar op enkele plaatsen ook langduriger, operatiekamers sluiten. Het Rijnstate ziekenhuis in Zevenaar, het Laurentius Ziekenhuis in Roermond. de locatie Hengelo van de Ziekenhuis Groep Twente, het ziekenhuis van de MC Groep in Emmeloord, het Albert Schweitzer Ziekenhuis in Dordrecht en het Atrium Medisch Centrum in Brunssum: ze kregen hier allemaal ongewild mee te maken.

Verantwoordelijkheid

De locatie Hengelo van de Ziekenhuis Groep Twente handelde begin november uiterst daadkrachtig, toen twee vliegjes in een operatiekamer werden aangetroffen. 'We hebben direct onze verantwoordelijkheid genomen en de operatiekamers dichtgegooid', vertelt woordvoerster Karin Hagelstein. 'Eén operatie hebben we uitgesteld, andere patiënten zijn afgebeld.' Onderzoek wees uit dat het niet om een vliegenplaag ging, maar om twee fruitvliegjes. 'We hebben alle inspecties gedaan volgens het protocol en de ok's grondig schoongemaakt. Die konden een paar uur later dan ook alweer open', aldus Hagelstein. Ze heeft wel zo'n vermoeden waar de fruitvliegjes vandaan zijn gekomen. 'Die komen vaak via menselijk handelen mee. Daar gaan we dus ook van uit. We zijn daar heel alert op. Veiligheid staat bij ons boven alles.' De ziekenhuizen zullen dan ook niet bepaald hebben staan springen, toen na de zoveelste vermelding in de media directeur Nico Vonk van het Kenniscentrum Dierplagen meldde dat er 'nog duizenden of zelfs tienduizenden vliegen in kieren in de ziekenhuismuren zitten'. Volgens de directeur van het Wageningse centrum zoeken vliegen in het najaar een plek om te overwinteren op. Hun keuze valt daarbij vaak op een gebouw dat boven de andere bebouwing in de omgeving uittorent. 'Voorkomen is beter dan genezen', stelt Vonk vast. En daar wringt hem nu juist de schoen. Want hoe voorkom je dat vliegen in je ziekenhuis belanden? Peter Timmermans, technisch manager en entomoloog bij Rentokil Pest Control, heeft wel een idee: 'Alle kieren en naden in de buitenmuren afkitten, zowel roosters als stootvoegen voorzien van fijnmazig gaas en operatiekamers - en dan vooral de ruimten daarboven - beter afdichten.'

Drie soorten vliegen

Volgens Timmermans is overlast door vliegen in ziekenhuizen niet nieuw. 'Er is alleen de laatste tijd meer aandacht voor.' Hij schetst dat er drie soorten vliegen in grote getale in gebouwen overwinteren. 'Dat zijn de herfstvlieg, de grasvlieg en de klustervlieg. Deze dringen de spouwen van de buitenmuren in via kieren en open stootvoegen. Dat kan in elk soort gebouw gebeuren. Aanwezigheid van deze vliegen heeft dus niets te maken met de hygiëne ter plekke.' Rentokil komt voor het bestrijden van vliegen nauwelijks in actie in ziekenhuizen. 'Hooguit een of twee keer per jaar', weet Timmermans. 'Vliegen of andere insecten in operatiekamers zijn echt uitzonderingsgevallen. In andere gebouwen doen we deze bestrijding vaker.' Naast vliegen kunnen ook motmuggen of wespen in een ziekenhuis voor overlast zorgen. 'Motmugjes kunnen uit het riool omhoog komen. En een wespenkoningin zoekt in het voorjaar een warme en droge plek voor haar nest. Dat kan dus ook de spouw van een ziekenhuis zijn. Als een operatiekamer niet voor 100 procent dicht is, kunnen dus ook wespen binnenkomen. Bij bestrijding kan een oud wespennest weer een voedingsbron vormen voor andere insecten, zoals de tapijtkever.'

Weringsmaatregelen

De eerste stap bij het constateren van vliegen in een ziekenhuis is kijken waar ze binnen komen. 'Daar moet je dan vervolgens weringsmaatregelen treffen. Als de vliegen in een operatiekamer kunnen komen, betekent dat dat er boven het plafond openingen zijn naar de spouw. Deze moeten dan secuur worden afgedicht. Wanneer je de vliegen niet met een stofzuiger kunt verwijderen, kun je een speciaal voor ziekenhuizen geschikte insecticide gebruiken.' De deskundige op het gebied van insecten beseft dat het moeilijk is om in een ziekenhuis alles potdicht te houden. 'Daar gaan ramen open, er wordt gegeten en soms ook geknoeid. Daardoor zouden ook fruitvliegjes de kop kunnen opsteken.' Installatie van insectenlampen kan daartegen weer een hulpmiddel zijn. Timmermans vindt dat er tijdens de bouw van ziekenhuizen en andere gebouwen meer aandacht aan het weren van ongedierte zou moeten worden besteed. 'Soms worden nieuwe gebouwen met tal van kieren en openingen in de muren opgeleverd. Dan is het net een gatenkaas. De eerste stap in beheersing van ongedierte is en blijft wering aan de buitenzijde van het gebouw.' Operatiekamers en omliggende ruimten zouden wat hem betreft regelmatig gecontroleerd moeten worden op de aanwezigheid van insecten. 'Daar heb je specifieke kennis en materiaal voor nodig. Dat heeft men in een ziekenhuis niet. En dus zou je een ervaren partij in moeten schakelen. Een inspectiecontract zou het beste zijn. Dan kun je bijvoorbeeld valletjes en detectoren neerzetten, kijken of je sporen ziet.'

Preventie moet de basis zijn, dat staat voor Rentokil als een paal boven water. Jje moet de kennis in huis hebben om de bron te zoeken. En daar dan ook daadkrachtig te werk gaan', zo besluit Timmermans. Want alleen op die manier sla je twee vliegen in een klap.

Door: Ton de Kort
Bron: Weekblad Facilitair, NR 292 - 2011 - 14 december 2011