Zijn er meer bijen dan vorig jaar?

    

Imker aan het werkDe afgelopen maanden viel het mij op dat wij veel telefoon krijgen over bijen, voor mijn gevoel veel meer dan vorig jaar. Als ik langs de receptie loop, hoor ik namelijk regelmatig ‘Voor bijen moet u een imker bellen’. Ik heb het uitgezocht en dit jaar hebben we bijna 4x zo veel telefoon over bijen als vorig jaar. Uit de gesprekken blijkt dat niemand echt goed weet wat te doen met bijen. Ik heb het idee dat de meeste mensen wel weten dat bijen niet bestreden worden, maar ze hebben geen idee wat ze ermee aan moeten, dus ze bellen Rentokil maar. Tijd om uit te zoeken of er nou echt zo veel meer bijen zijn dan vorig jaar en uit te leggen wat je moet doen als je een bijenzwerm in je tuin aantreft.

Zelf heb ik niet zo veel verstand van bijen. Peter Luijckx is imker en heeft deze blog voor ons geschreven.

Zijn er meer bijenzwermen dan vorig jaar?

Ja, het lijkt erop dat er meer bijenzwermen zijn en nog steeds komen. Het was een zachte winter waardoor de wintersterfte van bijenvolken heel laag was. Er zijn dus onverwacht veel bijenvolken. Ook was het voorjaar vroeg, waardoor de volken heel snel groeiden door het vele voedsel dat beschikbaar was. En als je dan als imker door de koude weken die we tussendoor ook hebben gehad, niet op tijd de volken op zwermneigingen hebt kunnen controleren, dan werd je al snel verrast met een of meer zwermen in een boom vlak bij je bijenstal. Er worden veel zwermen gemeld bij de imkers, omdat velen de bij een goed hart toedragen door alle informatie die is verspreid over de moeilijke situatie waarin onze honingbij verkeerd. Het is goed voor de bijen dat deze worden gemeld bij de imkers, want een bijenvolk kan in de vrije natuur niet echt overleven.

Waarom zwermen bijen?

HoningbijDat bijenvolken zwermen is heel natuurlijk. Elke volk krijgt in het voorjaar de drang om zich door middel van zwermen te vermenigvuldigen. De koningin legt eitjes en vergroot daarmee het volk, zodat het een sterk volk wordt dat goed voedsel kan halen en het nest goed kan verzorgen. Het volk vermenigvuldigt zich echter door zich een aantal keren op te splitsen in voorzwermen en nazwermen. Op deze manier wordt de bijenpopulatie in stand gehouden en worden oude volken vervangen door nieuwe, jonge volken. Voor de bijenvolken is het dus juist niet erg, maar wij mensen kunnen er last van hebben en het zwermen dus wel erg vinden. Daarom is het belangrijk dat de imkers hun volken goed in de gaten houden en deze overlast beperken en wegnemen.

Hoe ontstaat een zwerm?

In april, mei en juni groeit een bijenvolk het sterkst, omdat er dan in de natuur voldoende voedsel te halen is, de temperatuur boven de 18 graden is en het lang licht is buiten. Ideale omstandigheden om erop uit te trekken en een nieuwe woning te zoeken. Want dat gebeurt er; de koningin vertrekt met de helft van haar bevolking uit de bijenkast en zoekt een nieuw huis. In de oude kast is een krachtig volk achtergebleven en worden in een paar dagen nieuwe koninginnen geboren. De koningin die als eerste geboren wordt, vertrekt zelf ook weer met de helft van het volk, indien zij merkt dat er nog meer koninginnen geboren gaan worden. Dat weet zij door het tuten en kwaken. Een koningin die uitloopt gaat een soort seingeluiden maken en die worden door andere koninginnen beantwoordt vanuit de nog gesloten cel met een soort kwaken. De imker luistert hiernaar om te beoordelen of er nieuwe koninginnen komen en om maatregelen te treffen om verder zwermen te voorkomen.

Is een zwerm gevaarlijk?

Een bijenzwerm is een indrukwekkend gezicht. Duizenden bijen die door elkaar vliegen en zich in een soort wolk verplaatsen en daarbij ook een enorm zoemend geluid bij maken. Zeker als je al eens gestoken bent, dan komt dat heel angstig over, omdat je bang bent dat de zwerm op jou afkomt. Daar hoef je echter helemaal niet bang voor te zijn. De bijen die een zwerm vormen, steken niet tot zelden. Zij hebben zich in de kast vol honing gezogen om voor 3 dagen eten bij zich te hebben en zitten zo vol dat zij zich niet meer kunnen krommen om te steken. Vliegen gaat nog net en het eerste wat ze willen is raten bouwen zodat het nieuwe huis weer ingericht wordt om voedsel op te slaan en de koningin in staat te stellen om eitjes te leggen. Toch moet je wel wegblijven van een zwerm. Je weet vaak niet hoe lang een zwerm er al hangt en dan kunnen er al wachtersbijen rondvliegen die het nest willen beschermen.

Wat doet een imker met een zwerm?

bijenzwerm

Bijenzwerm in een boom

Een imker wil graag zo snel mogelijk bij een zwerm zijn om deze te vangen. Nadat een zwerm uit de kast is gevlogen, gaat deze in de vorm van een tros dichtbij de bijenstal hangen en gaan verkennerbijen er op uit om geschikte woonruimte te vinden. Dat kan binnen een paar uur, maar kan ook pas de volgende dag. Dit verder zwermen wil de imker voorkomen, omdat het vaak heel moeilijk is om een volk te vangen als dit een goed huis denkt te vinden in de spouwmuur van een woonhuis. Het volk wordt daarom zo spoedig mogelijk met water nat geneveld en in een soort bijenkorf geslagen. De imker doet dat door deze korf onder de tros te houden en dan met de hand een harde klap op de tak van de tros te geven. Zodra de koningin in de korf terecht is gekomen, vliegen alle bijen in een uur tijd de korf in. Later in de avond zal de imker het gevangen volk  in een bijenkast  stoppen. En dan kunnen ze aan de slag om er weer een mooi huis van te maken.

Is zwermen te voorkomen?

Het is een belangrijke taak van de imker om goed voor de bijenvolken te zorgen. Voor veel imkers betekent dat ook om door middel van het opsplitsen van volken het zwermen te voorkomen. Maar er zijn ook natuurimkers die hun volken juist laten zwermen, omdat je zo veel gezondere volken krijgt. Voor allebei is wat te zeggen, maar in een stad of een omgeving waar veel mensen wonen proberen imkers het zwermen zoveel mogelijk te beheersen. Dat doen de imkers door de volken voldoende bouwruimte te geven met extra broed en honingranden en door volken te splitsen en te huisvesten in twee kasten zodat het lijkt alsof het volk gezwermd heeft. De samenstelling van beide volken is dat echter niet optimaal omdat een imker niet in staat is om op te splitsen naar de leeftijd en ervaring van elke bij, wat bij een natuurzwerm wel gebeurt.

Zwermen wespen en hommels ook?

Wespennest

Wespennest

Wespen en hommels zwermen niet. Deze volken vermenigvuldigen zich door in het najaar meerdere koninginnen te produceren die elk overwinteren en in het voorjaar een eigen volk stichten. In tegenstelling tot de honingbijen overwinteren de wespen en hommels niet als volk maar is het alleen de koningin die in haar eentje de winter doorbrengt in een spleet of kuiltje onder de grond. In het vroege voorjaar zie je dan dikke hommels, de koningin, rondvliegen om een geschikte plek te vinden om haar nest te bouwen en haar eerste nageslacht groot te brengen. De wespen worden in hun najaar, voor ons is het dan de maand augustus, allemaal uit het nest gejaagd en dan gaan ze ons plagen op de terrasjes om zo suiker te vinden als voedsel, de zogenaamde limonadewespen.

Wat moet ik doen als ik een zwerm in mijn tuin heb?

Neem bij een bijenzwerm zo snel mogelijk contact op met een imker. Op www.bijenzwerm.nl en op www.bijenhouders.nl staan imkers die je kunt bellen.

 

 

Keuken vol fruitvliegjes
Het dodelijkste dier

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *